October 09, 2026
II Kongres Nauczycieli Języka Kaszubskiego i VI Gala Bëlny Szkólny odbędą się 12 października w KPRM. „Trzeba mówić po kaszubsku” - apeluje na antenie Radia Kaszëbë senator Kazimierz Kleina. Podkreśla, że to ważne dla ratowania „rodnej mowy"
Kongres nauczycieli kaszubskiego i gala Bëlny Szkólny w KPRM
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów będzie miejscem drugiego Kongresu Nauczycieli Języka Kaszubskiego oraz szóstej Gali Nagrody Bëlny Szkólny. Wydarzenia mają podkreślić znaczenie kaszubskich spraw w Polsce. Senator Kazimierz Kleina zaznacza, że przyszłość języka zależy również od jego codziennego używania — w domach, szkołach i przestrzeni publicznej.
SŁUCHAJ INFORMACJI: KLËKA, 09.10.2026
Kaszubskie sprawy powinny zajmować ważne miejsce także w najważniejszych instytucjach państwa. Taki cel wskazuje Kazimierz Kleina, uzasadniając organizację kongresu i gali w Kancelarii Premiera Rady Ministrów. To kolejna inicjatywa po Dniu Jedności Kaszubów w polskim parlamencie, podczas którego kaszubski rozbrzmiewał w Sejmie i Senacie, a spotkaniu towarzyszyły występy regionalnych zespołów.
„Robimë to pò to, żebë pòkôzac, że kaszëbsczé sprawë są baro wôżné, że òne muszą bëc pòstawioné na pierszym môlu, téż na wôżniészëch placach w Pòlsce. Temu më zrobile Dzéń Jednotë Kaszëbów w Pòlsczim Parlamence, w Sejmie, w Senace... i terô drëgô, wielgô sprawa! Ùwôżômë, że to je baro wôżné, co robimë w Kancelarie Premiera Radë Ministrów. Tëmù barżi, że Premier dzysô to Kaszëba, chtëren je mòcno przëwiązóny do kaszëbsczich spraw.” - podkreśla Kazimierz Kleina, senator RP.
Znaczenie miejsca wydarzenia senator wiąże również z kaszubskimi korzeniami premiera Donalda Tuska i jego przywiązaniem do spraw kaszubskich. Obecność języka w instytucjach państwowych ma jednak iść w parze z jego używaniem w codziennym życiu.
Mówić po kaszubsku, nawet z błędami
Lekcje kaszubskiego dają możliwość poznawania języka, ale jego przyszłość rozstrzyga się także poza szkołą. Potrzebne są rozmowy w rodzinach, między znajomymi i wszędzie tam, gdzie można posługiwać się nim na co dzień.
Jak mówi senator Kleina, nie trzeba czekać z mówieniem do momentu opanowania wszystkich słów i zasad. Każdy może zacząć od tego, co już potrafi, a następnie stopniowo rozwijać swoje umiejętności.
„Ale kòżdy z nas mòże gôdac tak, jak rozmieje” - mówił na antenie Radia Kaszëbë.
Równie ważne jest nastawienie otoczenia. Wyśmiewanie błędów może zniechęcić do kolejnych prób, dlatego osoby uczące się potrzebują życzliwości i przestrzeni do ćwiczenia. Senator przyznaje, że sam nie zna wszystkich słów, choć kaszubski jest jego pierwszym językiem, wyniesionym z domu.
Inspiracji szuka także w doświadczeniach innych europejskich wspólnot językowych. Przywołuje walijski i kataloński jako przykłady działań na rzecz zachowania i rozwijania własnego języka. Wskazuje, że nawet języki mierzące się z poważnymi trudnościami mogą odzyskiwać miejsce w życiu społecznym.
„Tak, żebë to szło jak nôlepi i nie smiac sã, nie wësmiéwac z tëch, co gôdają, nie znając wszëtczich słów. Jô téż nie jem specjalistą wëbitnym z jãzëka kaszëbsczégò! Są taczi, chtërny piãkno gôdają pò kaszëbskù, tak że aż sã chce to wiedno słëchac. Ale kòżdy z nas mòże gôdac tak, jak rozmieje. I to jô widzã wszãdze, òsoblewie w tëch krajach, gdze te jãzëczi są taczi słabiészé, zagubioné, mniejszé, ale dze są ratowóné i jidą baro mòcno. To są jãzëczi, chtërne sã òdradzają w Eùropie, jak jãzëk walijsczi, nawet katalońsczi.” - gôdô senator Kazimeirz Kleina.
Kaszubski od domu po instytucje państwowe
Dla senatora Kleiny język kaszubski jest częścią osobistej tożsamości - towarzyszył mu od dzieciństwa, zanim zaczął mówić również po polsku. Dziś pozostaje językiem kontaktów także z częścią parlamentarzystów.
Po kaszubsku, oprócz Kazimierza Kleiny, rozmawiają między innymi, Kazimierz Plocke i Stanisław Lamczyk. Języka intensywnie uczy się również senator Anna Górska. Według Kleiny bardzo dobrze rozumie go Donald Tusk, choć mówienie przychodzi premierowi mniej swobodnie.
SŁUCHAJ: Gość Dzień Dobry Kaszuby: Kazimierz Kleina: Wykorzystanie subwencji na kaszubski
Kaszubski ma również swoje miejsce w historii parlamentarnych wystąpień i dokumentów. Kleina przypomina prace nad uchwałą Senatu z 1999 lub 2000 roku - jak sam mówi - podczas których cytował w Senacie wiersz Jana Trepczyka „Kaszëbskô mòwa”.
Kongres nauczycieli i gala Bëlny Szkólny, zaplanowane w KPRM, wpisują się w tę obecność kaszubskiego w życiu publicznym. Towarzyszy im postulat, by język był używany w każdej dziedzinie życia.
Finansowanie nauki kaszubskiego wymaga uwagi
Ważnym elementem wspierania języka pozostają pieniądze na jego nauczanie. W związku z postulatami zwiększenia subwencji Kazimierz Kleina zachęca do sprawdzania, czy środki są wydawane zgodnie z przeznaczeniem.
Dyskusja dotyczy więc zarówno wysokości finansowania, jak i sposobu jego wykorzystania. Pieniądze przeznaczone na naukę kaszubskiego powinny służyć temu celowi, a ich wydatkowanie wymaga zainteresowania i kontroli.
Wsparcie edukacji oraz codzienne używanie języka to dwa uzupełniające się zadania. Szkoła może pomóc go poznać i doskonalić, a rozmowy poza lekcjami dają możliwość korzystania z tych umiejętności.
Redakcja: Sylwia Bartosik, Rafał Prokop
Opracowanie: Agnieszka Łukasik
Fot. Radio Kaszëbë
CZYTAJ WIĘCEJ
![Rada Języka Kaszubskiego. „Jak nôwiãcy gadac pò kaszëbskù" [CSB]](/upload/news/normal/6ab62dcbced208.87535297.png)
