ZéÅ„dzenié pt. „Nôùka wiele kùltur. Kaszëbi, SzlÄ…zôce, Łemkòwie… a pòpùlarizacëjô nôùczi” òdbëÅ‚o sã w òbrëmienim kònferencëji „Spòlé ë nôùka SPIN - Nôùka dlô wszëtczich”. ZrëchtowôÅ‚ je dr Tomôsz Hutsch, nôùkòwiec, aktiwista szlÄ…sczégò jãzëka ë przédnik stowôrë Regios

Profesor Ewa Michna z JagielóÅ„sczégò Ùniwersitetu, dr Kamil Czajinsczi z Institutu Slawisticzi PAN ë jô - dr Artur Jablonsczi z Warszawsczégò Ùniwersitetu ë stowôrë Perspektiva Kaszëbskô - próbòwalë jesmë dac òdpòwiesc na jegò pitania ò nôùkã òpòwiedzónÄ… w mniészëznowëch jãzëkach.

Je to ta jistnô nôùka? Czë nôùka miaÅ‚abë bëc neutralnô kùlturowò? Co mòże dac nôùka w mniészëznowim jãzëkù jegò brëkòwnikóm?

Prawa fizyczi nie zmieniwajÄ… sã òd tegò, czë gôdómë ò nich pò kaszëbskù, pò pòlskù czë pò anielskù. Zemia òbiegô SluÅ„ce bez wzéraniô na jãzëk òpòwiescë. Zmieniwô sã równak to, jak czÅ‚owiek przëjimô wiédzã ë czë widzy dlô se plac w swiece nôùczi. Czej slëchô ò ni w swòjim jãzëkù, dostôwô téż wôżnÄ… klëkã: w jãzëkù jegò rózdżi mòżna stawiac pitania, tlomaczëc swiat ë szëkac òdpòwiesców.

Dlô kaszëbiznë mô to òsoblëwé znaczenié. Bez pòkòlenia bëÅ‚a òdsëwónô òd szkòÅ‚ë ë wiédzë. Mia bëc mòwÄ… doma, rodzënë ë tradicëji, a pòlaszëzna — jãzëkã ùczbë, awansu ë nowòczesnoscë.

Nôùka mùszi bëc rzetelnô, a ji wëniczi mùszi dac sã sprôwdzëc ë pòddac kritice. Ji òpòwiôdanié mòże równak wëchadac z doswiôdczeniô lëdzy, do jaczich je czerowóné. Mniészëznowé spòlëznë mògÄ… téj dac nôùce nowé pitania ë wiédzã ò placach, przërodze ë zmianach, jaczich czÅ‚owiek z bùtna nie widzi.

Sig nie je jedurnÄ… miarÄ… dobrégò òpòwiôdaniô nôùczi. Anielsczi, pòlsczi ë kaszëbsczi mògÄ… slużëc jinym òdbiércóm ë celóm. Jeżlë dzecë dzãka kaszëbiznie lepi zrozmiejÄ… rodã ë ùzdrzÄ…, że jãzëk jich rodzënë mòże òpisëwac terôczasny swiat, to je wôżny rezultat.

To le czilës mëslów jaczé wëbrzmalë w Krakòwie. Fejn sã gôdalo ë bëlo wiele lëdzi, co nas slëchalo.

Autor: Artur Jablonsczi
Opracowanie: Angelika Kummer 
Fot. Tomasz Hutsch